Poznać prawdę o czasach pogardy | Topolówka

Poznać prawdę o czasach pogardy

Autor: Robert, 12. Czerwiec 2011

Rok szkolny 2010/2011 dobiega końca. Pora na podsumowania. Pewnie nie wszyscy z Państwa wiedzieli o istnieniu i funkcjonowaniu w III LO systematycznego programu nauczania o Holokauście, którego opiekunami byli p. prof. Mariusz Jakimowicz oraz p. prof. Beata Kardasińska. Projekt rozpoczął się w 2010 r. i miał charakter pozalekcyjnych zajęć z grupą zainteresowanych uczniów. Dobrowolność i fakultatywność zajęć spowodowały, że mentorzy mogli liczyć na większe zainteresowanie i aktywność uczestników.

Pomysł na zorganizowanie warsztatów ma korzenie w wyjazdach do Berlina uczniów III LO, które odbywały się corocznie od pięciu lat. Brali oni udział w jednodniowych warsztatach w mieście historycznie nietuzinkowym – Wannsee, gdzie w 1942 r. odbywała się konferencja historyczna dotycząca tzw. „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”. Tak propaganda nazistowska nazywała plan całkowitej eksterminacji ludności żydowskiej. Warto nadmienić, że eksterminacja nie dotyczyła jedynie wyznawców religii mojżeszowej czy ludzi utożsamiających się z kulturą żydowską. Wystarczyło mieć żydowskie pochodzenie, by zostać uznanym za Żyda i skazanym na okrutną, nieludzką śmierć. Uczniowie III LO mieli możliwość badania genezy Holokaustu, opartej zarówno na szeregu supozycji jak i materiałach źródłowych. Szczególną rolę w tej kwestii odegrały oryginalne dokumenty oraz fotografie. Gdańska Topolówka jest jedyną polską szkołą utrzymującą kontakt z Centrum Informacji w Domu Konferencji w Wannsee. Obok wymienionej aktywności, warto wspomnieć o szczególnym charakterze obchodów Światowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holocaustu w naszej szkole, który przypada na dzień 27 stycznia. W tym czasie organizowane są wystawy tematyczne, często multimedialne, z których każda (co roku inna) poświęcona jest konkretnemu aspektowi czasów zagłady.

Porządek nauczania o Holokauście ma charakter trójaspektowy, nie tylko dlatego że w projekt zaangażowanych jest aż troje nauczycieli. P. prof. Beata Kardasińska, nauczyciel historii, podczas prowadzonych przez siebie wykładów skupia się na perspektywie historycznej. Na podstawie analizy materiałów źródłowych, uczniowie badają kolejne etapy Holokaustu. P. Emilia Jasińska-Godzisz, psycholog, zajmuje się podejściem psychologicznym do problemu. Podczas tych zajęć uczniowie dyskutują o mechanizmach kształtowania osobowości totalitarnej. Podejmują również problemy takie jak przekraczanie granic etycznych czy drogi prowadzące do anomii. Innymi zagadnieniami są: psychologia tłumu, manipulacja dużą masą ludzi czy zmiana zajmowanego stanowiska zależnie od podłoża miejscowego (eksperyment strażnicy/więźniowie). Trzecią sferą projektu, którą zajmuje się polonista, p. prof. Mariusz Jakimowicz, jest warstwa językowa. Na podstawie tekstów literackich (i nie tylko) uczniowie analizują różnorodne strategie narracyjne. W toku analizy poznają konwencje werbalnej kreacji świata Holokaustu – realizm, symbolizm, patos, mityzację czy też kicz. W ten sposób zapoznają się z przetwarzaniem obrazu tego świata zależnie od czasu, kultury czy tendencji ideologicznych. Bardzo ważnym aspektem jest analiza języka opisu i jego granic w możliwościach nazywania niewyobrażalnego.

Stałym elementem programu są wyjazdy edukacyjne do Berlina oraz Sztutowa. W Berlinie uczestnicy projektu zwiedzają Dom Konferencji, Muzeum Historii Żydów, Pomnik Ofiar Holokaustu, Muzeum Terroru. W Sztutowie partycypują w warsztatach poznawczych, dotyczących historii obozu koncentracyjnego (niem. Konzentrationslager Stutthof). Oprowadzani przez przewodników, poznają warunki życia więźniów, genezę i zasady funkcjonowania obozu, jego poszczególne sektory: część SS-mańską z kantyną obozową i bunkrami, Bramę Śmierci, blok kwarantanny, blok kobiecy, komorę gazową i krematorium. Warsztaty polegają także na pracy grupowej, a dyskusja kończy ten etap projektu.

Polskie przysłowie, że wszystko co dobre szybko się kończy nie znajduje odniesienia w omawianym projekcie. Myślę, że nauczyciele, korzystając z własnej inwencji oraz spontaniczności uczniów, znajdują coraz to nowe rozwiązania i pomysły na zgłębianie problematyki Holokaustu w każdym możliwym aspekcie. Potwierdzeniem tych słów niech będzie deklaracja organizatorów, w myśl której w przyszłym roku szkolnym tj. 2011/2012 kolejny raz planowane są wyjazdy do Wannsee oraz do Muzeum Stutthof. Dodatkową inicjatywą jest wyjazd do Krakowa i Warszawy oraz realizacja zajęć filmowych. Zobaczymy, czy plany rozszerzenia programu się powiodą. Wierzę, że tak. Jednak nawet jeśli pozostaną w sferze zamierzeń i tak warto wziąć udział w przyszłorocznym projekcie, do czego gorąco zachęcam wszystkich uczniów już dziś.

Michał Ołowski